Trang chủ » Sâu cuốn lá nhỏ hại lúa và các biện pháp phòng trừ

Sâu cuốn lá nhỏ hại lúa và các biện pháp phòng trừ

by tinnhanong

Sâu cuốn lá nhỏ là một loài dịch hại quan trọng trên cây lúa ở nước ta, sâu thường gây hại từ khi lúa đẻ nhánh tới khi lúa ngậm sữa. Quan trọng nhất là giai đoạn lúa đẻ nhánh làm đòng. Những năm có khí hậu mát mẻ, ẩm độ cao, mưa nắng xen kẽ thường phát sinh nặng. 

Sâu cuốn lá nhỏ có tên khoa học là Cnaphalocrosis medinalis thuộc họ ngài sáng Pyralidae. Đây là loài côn trùng phân bố rộng trên thế giới như Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, Lào, Thái Lan… Ở Việt Nam loài sâu này phân bố tại tất cả các tỉnh trồng lúa.

Triệu chứng gây hại

Lá bị cuốn và mất diệp lục tố màu xanh nên khả năng quang hợp bị giảm. Lúa sinh trưởng kém hạt bị lép làm năng suất thất thu nghiêm trọng. Ngoài ra vết thương ở mép lá còn tạo điều kiện cho vi khuẩn bệnh cháy lá xâm nhập và gây hại..

sâu cuốn lá nhỏ hại lúa

Hình ảnh lúa bị sâu cuốn lá hại

Đặc điểm hình thái của sâu cuốn lá nhỏ

Ngài: thân và cánh có màu nâu vàng, chiều dài thân trung bình 10mm, chiều dài sải cánh trung bình 19 mm, đầu nhô ra phía trước, mắt ghép lồi màu nâu rất to. Khi ngài đứng các đốt bụng giữa trạm giá thể, các đốt cuối của bụng uốn cong lên trời. Mép trước, cánh trước gân nổi rõ, vân mép ngoài cánh to có màu nâu đen.

Phần phía trong cánh có hai vân ngang màu nâu đen chạy từ mép trước cánh đến mép sau cánh. Tại khoảng giữa mép trước, cánh trước của ngài đực có vết lõm, xung quanh có chòm lông màu tối. Trên đốt ống chân trước nơi gần sát khớp gối có một chòm lông to màu nâu.

sâu cuốn lá nhỏ

Trứng: màu trắng, hình bầu dục, mỏng dẹt, trên bề mặt có các vân mạng lưới, kích thước của trứng trung bình 1 x 0,5 mm.

Ấu trùng sâu cuốn lá nhỏ có 5 tuổi, hình thái và kích thước của từng tuổi có sự thay đổi khác nhau do các điều kiện môi trường như thức ăn, thời tiết. Ấu trùng khi mới nở có đầu màu đen, cơ thể màu trắng sữa, khi lớn cơ thể chuyển màu xanh lá mạ – màu vàng, đầu màu nâu sáng.

Nhộng sâu cuốn lá nhỏ là loại nhộng màng, có chiều dài 8 – 10 mm. Nhộng cái thường thường dài và lớn hơn nhộng đực. Nhộng 1 ngày tuổi có trắng vàng, các ngày sau chuyển sang vàng nâu, nâu nhạt, khi nhộng già chuyển sang màu nâu đậm. Có mắt kép màu đen, gốc cánh trước gần râu có một chấm tròn lồi màu đen. Cánh và râu dài đến đốt bụng thứ tư, các đốt bụng từ thứ 6 – 8 thót lại, cuối bụng có 6 chiếc lông ngắn uốn cong.

Đặc điểm sinh thái, sinh học

Đặc điểm sinh thái

Ngài thường ẩn nấp vào ban ngày, ban đêm ngài bay ra giao phối và đẻ trứng. Thời gian giao phối của bướm khá lâu. Ngài thường đẻ trứng rải rác và ưa thích đẻ trứng trong các ruộng lúa xanh tốt nhất là các ruộng bón nhiều phân đạm.

Tùy thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm và thức ăn của sâu non, thức ăn thêm của ngài mà số lượng trứng của mỗi ngài cái đẻ đươc sẽ thay đổi từ 50 – 300 quả. Số lượng trứng đẻ trung bình của lứa đầu bao giờ cũng cao hơn lứa tiếp theo. Trong 8 lứa sâu thì lứa đầu trung bình mỗi ngài cái để được gần 270 quả, lứa 4 chỉ đẻ 80 quả và lứa thứ 8 số lượng trứng để trung bình chỉ còn 50 quả.

Đặc điểm sinh thái sâu cuốn lá

Đặc điểm sinh thái sâu cuốn lá

Ngài có xu hướng ưa ánh sáng mạnh vì vậy thường bay vào đèn khi màn đêm buông xuống Số lượng ngài cái bay vào nhiều hơn ngài đực.

Sâu non khi phát triển cơ thể đang từ màu xanh chuyển sang màu nâu hồng và di chuyển đi nơi khác để tìm nơi hóa nhộng. Nơi hóa nhộng của sâu non không cố định một nơi mà tùy thuộc vào điều kiện cụ thể, chúng có thể hóa nhộng trong bao gỗ, gần gốc khóm lúa.

Ấu trùng khi đã đẫy sức cuối tuổi 5 ngừng ăn nhả tơ làm một kén mỏng bao bọc lấy nhộng nằm trong bao lá hoặc chui xuống gốc lá đính gốc lá thành tổ để nhả tơ làm kén hóa nhộng. Nơi làm nhộng cách mặt nước từ 2 – 3 cm.

Vòng đời sâu cuốn lá nhỏ

Thời gian hoàn thành một vòng đời của sâu cuốn lá nhỏ kéo dài từ 26 – 36 ngày

  • Trứng: 4 -7 ngày
  • Ấu trùng: 13 -16 ngày
  • Nhộng:  6 – 7 ngày.
  • Trưởng thành 2 – 6 ngày.
Vòng đời của sâu cuốn lá

Vòng đời của sâu cuốn lá

Quy luật phát sinh và gây hại của sâu cuốn lá nhỏ 

Sâu cuốn lá nhỏ là loài côn trùng đa thực, thức ăn của chúng là các cây thuộc họ lúa.

Sâu non tuổi 1 rất linh hoạt thường bò đi khắp nơi để kiếm ăn, chúng có thể chui vào thân, lá lõi, mặt trong của bẹ lá gậm ăn các phần thịt chỉ trừ lại gân.

Sâu non từ tuổi 2 bắt đầu nhả tơ, gập 2 mép lá làm bao và nằm trong đó để ăn các chất biểu bì của lá, tránh kẻ thù.

Sâu non tuổi 4 có thể gập 2, 3 lá lại với nhau nhả tơ làm tổ.

Vào thời gian râm mát hoặc mưa phùn ấu trùng có thể di chuyển bất kì lúc nào. Nhưng khi trời nắng nóng chúng chúng chỉ di chuyển ra khỏi tổ lúc chiều mát từ 5 -7 giờ.

Mỗi sâu non trong suốt thời gian phát triển của mình có thể phá hại từ 5 – 9 lá lúa tùy thuộc vào điều kiện khí hậu, thời tiết cụ thể của từng năm. Mà mỗi năm sâu cuốn lá nhỏ  có thể phát sinh từ 7 – 8 lứa, vụ chiêm 4 lứa, vụ mùa 4 lứa. Lứa 1 của sâu xuất hiện sớm hay muộn phụ thuộc vào thời tiết của cuối tháng 1 đầu tháng 2, ấm hoặc lạnh.

Các biện phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ

Biện pháp canh tác

  • Vệ sinh đồng ruộng
    • Tiêu diệt các loài cỏ – ký chủ phụ
    • Bón phân cân đối và hợp lý tránh bón quá nhiều đạm.
    • Sử dụng các giống kháng.

Biện pháp sinh học

  • Bảo vệ các loài thiên địch
  • Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học
  • Tăng cường sử dụng thuốc thảo mộc, thuốc sinh học.
  • Sử dụng các loài ong ký sinh diệt sâu cuốn lá như ong mắt đỏ màu đen, ong mắt đỏ màu vàng… thả để diệt trứng sâu cuốn lá nhỏ.

Biện pháp hóa học

Có thể sử dụng các loại thuốc sau theo nguyên tắc 4 đúng: đúng lúc, đúng thuốc, đúng cách, đúng liều lượng.

  • Fipromil – 800WG
  • Cypermethrin – 25EC
  • Shepa 10 và 25 EC

Để lại bình luận